Αριθμός 1915/2025
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Γ΄

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 30 Μαΐου 2024, με την εξής σύνθεση: Δημήτριος Μακρής, Σύμβουλος της Επικρατείας, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Μαρλένα Τριπολιτσιώτη, Βασίλειος Ανδρουλάκης, Σύμβουλοι, Σπυριδούλα Καρύδα, Ευάγγελος Αργυρός, Πάρεδροι. Γραμματέας η Κωνσταντίνα Γκιώκα, Γραμματέας του Γ΄ Τμήματος.

Για να δικάσει την από 8 Απριλίου 2018 αίτηση:

του *** του ***, κατοίκου Ιεράς Μονής ***, Νομού Καρδίτσας, ο οποίος παρέστη με τον δικηγόρο ***(Α.Μ. ***), που τον διόρισε με πληρεξούσιο και ο οποίος κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 4509/2017, περί μη εμφανίσεώς του,

κατά της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία παρέστη με τους δικηγόρους: α) Θεόδωρο Παπαγεωργίου (Α.Μ. 24288) και β) Αικατερίνη Καραμπίνη (Α.Μ. 33947), που τους διόρισε με απόφαση της Ιεράς Συνόδου.

Με την αίτηση αυτή ο αιτών επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ’ αριθμ. ***/***2018 πράξη της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Παρέδρου Ευάγγελου Αργυρού.

Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τους πληρεξούσιους της καθ’ ης Εκκλησίας της Ελλάδος, οι οποίοι ζήτησαν την απόρριψή της υπό κρίση αιτήσεως.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου  κ α ι

Α φ ο ύ  μ ε λ έ τ η σ ε  τ α  σ χ ε τ ι κ ά  έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε  κ α τ ά  τ ο ν  Ν ό μ ο

1. Επειδή, για την άσκηση της υπό κρίση αίτησης καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (***έντυπα παραβόλου).

2. Επειδή, με την αίτηση αυτή ζητείται η ακύρωση της ***/***2018 πράξης της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, με την οποία ακυρώθηκε η από ***2009 εκλογή του Ηγουμενοσυμβουλίου της Ιεράς Μονής ***της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων και αποφασίσθηκε η διενέργεια νέας διαδικασίας εκλογής ή διορισμού Ηγουμενοσυμβουλίου της εν λόγω Ιεράς Μονής, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 39 του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος (Κ.Χ.Ε.Ε. - ν. 590/1977, Α΄ 146).

3. Επειδή, στο άρθρο 1 παρ. 4 του ως άνω Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος ορίζεται ότι: «Κατά τας νομικάς αυτών σχέσεις η Εκκλησία της Ελλάδος, αι Μητροπόλεις, αι Ενορίαι μετά των Ενοριακών αυτών Ναών, αι Μοναί … είναι Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου» και στο άρθρο 39 ότι: «1. Η Ιερά Μονή είναι θρησκευτικόν καθίδρυμα διά την άσκησιν των εν γένει εγκαταβιούντων ανδρών ή γυναικών, συμφώνως προς τας μοναχικάς επαγγελίας και τους περί μοναχικού βίου ιερούς Κανόνας και παραδόσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας. 2 … 5. (όπως το δεύτερο εδάφιο προστέθηκε με το άρθρο 95 παρ. 3 του ν. 4485/2017 (Α΄ 114) Ο Ηγούμενος και τα μέλη του Ηγουμενοσυμβουλίου, ων ο αριθμός ορίζεται αναλόγως του αριθμού των μοναχών εκάστης Μονής υπό του εσωτερικού κανονισμού αυτής, εκλέγονται εάν αύτη έχη 5 τουλάχιστον εγκαταβιούντας μοναχούς, υπό της μοναχικής αδελφότητος, άλλως ορίζονται υπό του επιχωρίου Αρχιερέως. Εκλογείς, εκλόγιμοι ή διοριστέοι σε θέσεις Ηγουμένων και μελών Ηγουμενοσυμβουλίων των Ιερών Μονών επιτρέπεται να είναι οι ημεδαποί. Ο ούτωσί εκλεγείς Ηγούμενος είναι ισόβιος, επιφυλασσομένων των διατάξεων του νόμου περί Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων. Η Δ. Ι. Σ. δύναται δι` ητιολογημένης αποφάσεως τη προτάσει του οικείου Αρχιερέως ή της Μοναστικής Αδελφότητος να εγκρίνη την διενέργειαν νεάς εκλογής προς ανάδειξιν Ηγουμένου. 6. Ο Μητροπολίτης ασκεί επί των Ιερών Μονών της επαρχίας αυτού την κατά τους ιερούς κανόνας πνευματικήν εποπτείαν διά την κανονικήν μνημόνευσιν του ονόματος αυτού εν ταις Ιεραίς Ακολουθίαις, την χειροθεσίαν του Ηγουμένου, την έγκρισιν της κουράς των μοναχών, την ανάκρισιν των κανονικών παραπτωμάτων, την μέριμναν διά την κατά τους ιερούς κανόνας λειτουργίαν της Μονής και τον έλεγχον της νομιμότητος της οικονομικής διαχειρήσεως αυτής. 7. ...».

4. Επειδή, η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε κατ’ επίκληση πολιτειακών νόμων (και όχι ιερών κανόνων) και αφορά την εκλογή του Ηγουμενοσυμβουλίου Ιεράς Μονής, ήτοι την οργάνωση και τη διοίκηση αυτής ως νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου. Συνεπώς, σύμφωνα με πάγια νομολογία, δικαιοδοσία για την εκδίκαση του κρινόμενου ένδικου βοηθήματος, το οποίο έχει το χαρακτήρα αίτησης ακύρωσης, έχει το Συμβούλιο της Επικρατείας (πρβλ. ΣτΕ 688/1967, 2714/1984, 1952/2000, 34, 36, 3769/2009, 510/2015), αρμόδιο δε είναι το Γ΄ Τμήμα του (άρθρο 3 παρ. 1 περ. α΄ της 8/2019 απόφασης της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας - Β΄ 2933).

5. Επειδή, μετά την έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης, με την ***/***2018 απόφαση του Μητροπολίτη Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων διορίστηκε Ηγουμενοσυμβούλιο της Ιεράς Μονής *** με μέλη, μεταξύ άλλων, τον αιτούντα, ως Ηγούμενο. Παρά το γεγονός αυτό, ο αιτών διατηρεί το έννομο συμφέρον του για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης ακύρωσης κατά της προσβαλλόμενης πράξης, δεδομένου ότι με την ακυρωθείσα με αυτήν από ***2009 εκλογή του Ηγουμενοσυμβουλίου της Ιεράς Μονής, αυτός εξελέγη ως ισόβιος Hγούμενος, ο δε ορισμός νέου Hγουμενοσυμβουλίου, με την προαναφερόμενη ***/***2018 απόφαση του Μητροπολίτη Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων, ερείδεται στην προσβαλλόμενη πράξη.

6. Επειδή, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα εξής: Με το από ***2009 Πρωτόκολλο Εκλογής Ηγουμενοσυμβουλίου εξελέγη το Hγουμενοσυμβούλιο της Ιεράς Μονής ***. Όπως αναφέρεται στο ως άνω Πρωτόκολλο εκλογής, την ***2009 συνήλθε σε ιερά σύναξη η αδελφότητα της Ιεράς Μονής υπό την προεδρία του αιτούντος, παρόντων και των αδελφών αυτής *** και ***, ιερομονάχων, καθώς και *** και ***, μοναχών, για τη διενέργεια εκλογής μελών του Ηγουμενοσυμβούλιου σύμφωνα με το άρθρο 8 του Εσωτερικού Κανονισμού της Μονής. Ακολούθως, η ορισθείσα με την ***/***2009 πράξη του Ηγουμενοσυμβουλίου Εφορευτική Επιτροπή, αποτελούμενη από τον αιτούντα ως πρόεδρο και τους Μοναχούς *** και *** ως μέλη, κατά τη διενεργηθείσα μυστική ψηφοφορία διαπίστωσε, ότι από τα συνολικά 5 ψηφοδέλτια, ευρέθησαν 3 έγκυρα, 1 λευκό και 1 άκυρο, 3 ψήφους δε έλαβε ο μοναχός *** και 3 ψήφους ο μοναχός ***, οι οποίοι εκλέχτηκαν ως πλειοψηφίσαντες ηγουμενοσύμβουλοι. Περαιτέρω, σύμφωνα με το από ***2009 Πρωτόκολλο Εκλογής Ηγουμένου, στην γενομένη μυστική ψηφοφορία για τη διενέργεια εκλογής προς πλήρωση του Ηγουμενικού Θρόνου από τα έγκυρα 5 ψηφοδέλτια, ο αιτών έλαβε 5 ψήφους και εξελέγη Ηγούμενος της ως άνω Ιεράς Μονής. Στη συνέχεια, με το ***/***2009 έγγραφο του Μητροπολίτη Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων, εγκρίθηκαν αντίγραφα των Πρωτοκόλλων Εκλογής Καθηγουμένου και Ηγουμενοσυμβούλων. Περαιτέρω, με το ***/***2017 έγγραφο του Μητροπολίτη Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων τέθηκε, μεταξύ άλλων, ζήτημα ακύρωσης της από ***2009 εκλογής Ηγουμενοσυμβουλίου της εν λόγω Ιεράς Μονής, λόγω μη κανονικής και νόμιμης εκλογής, δεδομένου ότι, όπως προέκυψε, εκλογεύς και μέλος της εφορευτικής επιτροπής, κατά την ως άνω εκλογή Ηγουμενοσυμβουλίου, ήταν πρόσωπο που δεν είχε καρεί μοναχός. Ακολούθησε η προσβαλλόμενη πράξη με το προεκτεθέν περιεχόμενο. Ειδικότερα, σύμφωνα με την προσβαλλόμενη πράξη, όπως προέκυπτε από την από 2017 ένορκη κατάθεση του μοναχού *** (ο οποίος έφερε κατά την επίμαχη εκλογή το όνομα *** ως ρασοφόρος), κατά τον χρόνο διενέργειας των ως άνω εκλογών για την ανάδειξη του Ηγουμενοσυμβουλίου και Ηγουμένου, αυτός δεν είχε καρεί μοναχός και, επομένως, παρανόμως μετέσχε ως μέλος της εφορευτικής επιτροπής και εξελέγη μέλος του Ηγουμενοσυμβουλίου. Συνεπώς, λόγος δημοσίου συμφέροντος για την νόμιμη εκλογή μελών των διοικητικών οργάνων των εκκλησιαστικών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, δικαιολογούσε την ακύρωση της εκλογής. Εξ άλλου, η προσβαλλόμενη πράξη της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου δημοσιεύθηκε στο τεύχος 2 του Φεβρουαρίου 2018 του Επισήμου Δελτίου της Εκκλησίας της Ελλάδος "ΕΚΚΛΗΣΙΑ".

7. Επειδή, στο άρθρο 20 παρ. 2 του Συντάγματος ορίζεται ότι: «Το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης του ενδιαφερομένου ισχύει και για κάθε διοικητική ενέργεια ή μέτρο που λαμβάνεται σε βάρος των δικαιωμάτων ή συμφερόντων του». Στο δε άρθρο 6 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2690/1999 (Α΄ 45), και ο οποίος, σύμφωνα με το άρθρο 1 αυτού, εφαρμόζεται επίσης «στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και στα άλλα νομικά πρόσωπα δημόσιου δικαίου», ορίζεται ότι: «1. Οι διοικητικές αρχές, πριν από κάθε ενέργεια ή μέτρο σε βάρος των δικαιωμάτων ή συμφερόντων συγκεκριμένου προσώπου, οφείλουν να καλούν τον ενδιαφερόμενο να εκφράσει τις απόψεις του, εγγράφως ή προφορικώς, ως προς τα σχετικά ζητήματα». Οι ως άνω διατάξεις επιβάλλουν, ως ουσιώδη τύπο της διαδικασίας στις αναφερόμενες απ’ αυτές περιπτώσεις, την προηγούμενη ακρόαση του ενδιαφερομένου, θεσπίζοντας υποχρέωση της Διοίκησης να απευθύνει, πριν από τη σχετική ενέργεια ή τη λήψη του σχετικού δυσμενούς μέτρου, πρόσκληση προς τον ενδιαφερόμενο προκειμένου αυτός να εκθέσει τις απόψεις του και να θέσει υπ’ όψιν της Διοίκησης τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του, ώστε και τα συμφέροντα αυτού να προστατευθούν και η Διοίκηση να ενημερωθεί πληρέστερα. Η τήρηση του ως άνω ουσιώδους τύπου επιβάλλεται οπωσδήποτε στις περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες η Διοίκηση ενεργεί κατά διακριτική ευχέρεια, λαμβάνοντας υπ’ όψιν στοιχεία συνδεόμενα προς την υποκειμενική συμπεριφορά ή υπαιτιότητα του θιγομένου από την πράξη (ΣτΕ 2568/2022, 2611/2020, 1169/2017, 1431/2016, 1413/2014, 651/2014, 239/2012, 1711/2011 7μ, 3370/2007, 422/2006 κ.ά.). Οι διατάξεις όμως αυτές δεν έχουν πεδίο εφαρμογής σε περιπτώσεις δυσμενών διοικητικών πράξεων, οι οποίες εκδίδονται βάσει αντικειμενικών προϋποθέσεων, ασυνδέτως προς οποιαδήποτε υποκειμενική συμπεριφορά του προσώπου, του οποίου τα συμφέροντα θίγουν (ΣτΕ 1631/2023, 351/2020, 281/2018, 1169/2017, 1721/2016, 3145/2015).

8. Επειδή, προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη πράξη είναι άκυρη διότι εκδόθηκε κατά παράλειψη του ουσιώδους τύπου της προηγούμενης ακρόασης σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 2 του Συντάγματος και το άρθρο 6 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, καθόσον συνιστά ιδιαίτερα επαχθές μέτρο το οποίο στερεί από τον αιτούντα παράνομα την ιδιότητα του νόμιμα εκλεγμένου διοικητικού οργάνου, ήτοι του Ηγουμένου της ως άνω Ιεράς Μονής.

9. Επειδή, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, διότι η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε στο πλαίσιο ελέγχου νομιμότητας της διαδικασίας που τηρήθηκε για την εκλογή Ηγουμενοσυμβουλίου, βασίσθηκε δε σε αντικειμενικά δεδομένα, μη συνδεόμενα με υποκειμενική συμπεριφορά του αιτούντος (πρβλ. ΣτΕ 4647/2012, ΣτΕ 78, 411/2015, ΣτΕ 1721/2016, 1631/2023). Ειδικότερα, η από 10.9.2009 εκλογή του Ηγουμενοσυμβουλίου της ως άνω Ιεράς Μονής ακυρώθηκε με την αιτιολογία ότι παρανόμως μετείχε ως μέλος της Εφορευτικής Επιτροπής και, ακολούθως, εξελέγη μέλος του Ηγουμενοσυμβουλίου πρόσωπο το οποίο δεν έφερε τη μοναχική ιδιότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο της ένδικης εκλογής, δεδομένου ότι δεν είχε καρεί μοναχός.

10. Επειδή, απαραδέκτως το πρώτον με το από 6.3.2023 υπόμνημα προβάλλονται λόγοι ακύρωσης οι οποίοι πλήττουν την ως άνω αιτιολογία της προσβαλλόμενης πράξης (ΣτΕ 1265/2020).

11. Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί, το Δικαστήριο δε, εκτιμώντας τις περιστάσεις, κρίνει ότι δεν πρέπει να επιβληθεί στον αιτούντα δικαστική δαπάνη (άρθρο 39 παρ. 1 του π.δ. 18/1989, Α΄ 8).

Δ ι ά  τ α ύ τ α

Απορρίπτει την κρινόμενη αίτηση.
Διατάσσει την κατάπτωση του παραβόλου.
Απαλλάσσει τον αιτούντα από τη δικαστική δαπάνη της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα την 12η Ιουνίου 2024

Ο Προεδρεύων Σύμβουλος Η Γραμματέας του Γ´ Τμήματος

Δημήτριος Μακρής Κωνσταντίνα Γκιώκα

και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 23ης Οκτωβρίου 2025.

Ο Προεδρεύων Αντιπρόεδρος Η Γραμματέας του Γ´ Τμήματος

Δημήτριος Μακρής Κωνσταντίνα Γκιώκα